કેરીમાં કેલ્શિયમ કાર્બાઇડના ઉપયોગની ફરીયાદ કેવી રીતે કરશો

કેરીની મીઠાશમાં છુપાયેલું જોખમ: કેલ્શિયમ કાર્બાઇડનો ગેરકાયદેસર ઉપયોગ

કેરીની મીઠાશ દરેક ગુજરાતીના હૃદયમાં વસે છે, પણ શું તે સલામત છે?

ગુજરાતની ગરમી આવે એટલે બજારોમાં કેરીઓની ખુશ્બૂ ફેલાય. આપણે બધા કેરીના રસ, આમરસ, અથવા ફક્ત તેનો ટુકડો ચાખવાની રાહ જોતા હોઈએ. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે કેટલીક કેરીઓની આ મીઠાશ પાછળ ઝેરી રસાયણ, કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ છુપાયેલું હોઈ શકે છે? આ બ્લોગમાં આપણે જાણીશું કે આ રસાયણ શું છે, તેના ઉપયોગ પર શું કાયદો છે, ફરિયાદ કેવી રીતે કરવી, અને સરકારે જાગૃતિ માટે શું કરવું જોઈએ.

કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ: ઝેરી મીઠાશનું રહસ્ય

           કેલ્શિયમ કાર્બાઇડનો ઉપયોગ આરોગ્ય માટે જોખમી છે.

કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ એ એક રસાયણ છે, જે ફળોને ઝડપથી પકવવા માટે વપરાય છે. આ રસાયણ એસિટિલીન ગેસ ઉત્પન્ન કરે છે, જે ફળોને બહારથી પીળા અને પાકેલા દેખાડે છે. પરંતુ આ ગેસ આરોગ્ય માટે હાનિકારક છે અને તેનાથી પેટની સમસ્યાઓ, ચક્કર, અને લાંબા ગાળે કેન્સર જેવા રોગો થઈ શકે છે. 

ભારતમાં Food Safety and Standards Act, 2006 હેઠળ કેલ્શિયમ કાર્બાઇડનો ઉપયોગ ફળો પકવવા માટે સખત પ્રતિબંધિત છે. આ નિયમ ગુજરાતમાં પણ લાગુ છે. જો કોઈ આ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરે, તો તેને 7 વર્ષ સુધીની જેલ અને 10 લાખ રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.

લોકો ફરિયાદ કેમ નથી કરતા?

ઘણા લોકોને જાણ નથી કે તેઓ ફરિયાદ કરી શકે છે.

જો આટલો ગંભીર મુદ્દો છે, તો લોકો ફરિયાદ કેમ નથી કરતા? આનાં કેટલાંક કારણો છે:

જાગૃતિનો અભાવ:ઘણા લોકોને ખબર નથી કે આ રસાયણ ગેરકાયદેસર છે.

પુરાવાની મુશ્કેલી: ફરિયાદ માટે નક્કર પુરાવા જોઈએ, જે એકત્ર કરવા સરળ નથી.

જટિલ પ્રક્રિયા: ફરિયાદ કોને અને કેવી રીતે કરવી તેની માહિતી લોકો પાસે નથી.

અસરકારકતા પર શંકા: લોકોને લાગે છે કે ફરિયાદ કરવાથી કોઈ ફેર નહીં પડે.

સામાજિક સંબંધો: સ્થાનિક વેપારીઓ સાથેના સંબંધો બગડે તેવો ડર.

ફરિયાદ કેવી રીતે કરવી?

ફૂડ સેફ્ટી ડિપાર્ટમેન્ટ તમારી ફરિયાદ પર કાર્યવાહી કરી શકે છે.

જો તમને શંકા હોય કે કોઈ વેપારી કેરીને કેલ્શિયમ કાર્બાઇડથી પકવે છે, તો તમે નીચેના વિભાગોને ફરિયાદ કરી શકો:

1. ફૂડ સેફ્ટી ડિપાર્ટમેન્ટ: ગુજરાતના Commissioner of Food Safetyની ઓફિસ અથવા FSSAIના ઓનલાઇન પોર્ટલ (https://foscos.fssai.gov.in) પર ફરિયાદ નોંધાવો. હેલ્પલાઇન: 1800-11-2100.

2. નગરપાલિકા/મહાનગરપાલિકા: સ્થાનિક હેલ્થ ડિપાર્ટમેન્ટને ફોન કરો અથવા ઓફિસમાં લેખિત ફરિયાદ કરો.

3. પોલીસ: નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં FIR નોંધાવો, ખાસ કરીને જો તમારી પાસે પુરાવા હોય.

4. જિલ્લા કલેક્ટર: જો સ્થાનિક સ્તરે નિરાકરણ ન આવે, તો જિલ્લા કલેક્ટરની ઓફિસમાં જાઓ.

ફરિયાદની ટિપ્સ:

- વેપારીનું નામ, સરનામું, અને તારીખ નોંધો.

- ફોટો, વીડિયો, અથવા નમૂના જેવા પુરાવા એકત્ર કરો.

- ઓનલાઇન ફરિયાદ માટે FSSAIની વેબસાઇટનો ઉપયોગ કરો.

સરકારે જાગૃતિ માટે શું કરવું જોઈએ?

જાગૃતિ ઝુંબેશ લોકોને સશક્ત બનાવી શકે છે.

સરકારી ખાતાઓ અને નગરપાલિકાઓએ લોકોને જાગૃત કરવા નીચેના પગલાં લેવા જોઈએ:

1. મીડિયા ઝુંબેશ: ગુજરાતીમાં ટીવી, રેડિયો, અને સોશિયલ મીડિયા પર જાહેરાતો ચલાવવી.

2. વેપારીઓની તાલીમ: ફળ વેપારીઓને સુરક્ષિત પદ્ધતિઓ (જેમ કે ઇથિલીન ગેસ) વિશે શીખવવું.

3. સરળ ફરિયાદ પ્રક્રિયા: હેલ્પલાઇન નંબરો અને ઓનલાઇન પોર્ટલનો પ્રચાર કરવો.

4. શાળાઓમાં શિક્ષણ: બાળકોને ફૂડ સેફ્ટી વિશે શીખવવા વર્કશોપ યોજવા.

5. સ્થાનિક ભાગીદારી: NGO અને ગ્રાહક સંગઠનો સાથે મળીને ઝુંબેશ ચલાવવી.

ચકાસણીની જવાબદારી અને હાલની સ્થિતિ

    ફૂડ ટેસ્ટિંગ લેબમાં વૈજ્ઞાનિક કેરીના નમૂનાની તપાસ કરતા  

લેબ ટેસ્ટિંગથી જ કેલ્શિયમ કાર્બાઇડની હાજરી ખબર પડે છે.

FSSAI અને ગુજરાતના ફૂડ સેફ્ટી ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા બજારોમાં નિયમિત ચેકિંગ થાય છે, ખાસ કરીને કેરીની સીઝન (એપ્રિલથી જુલાઈ) દરમિયાન. ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસરો અને મહાનગરપાલિકાના હેલ્થ ઇન્સ્પેક્ટરો નમૂના એકત્ર કરીને લેબમાં તપાસે છે. પરંતુ:

આવૃત્તિ: ચકાસણી સામાન્ય રીતે માસિક અથવા સીઝનમાં અઠવાડિક થાય છે, પરંતુ દરેક બજારનું નિરીક્ષણ શક્ય નથી.

મુશ્કેલીઓ: ઓછા સ્ટાફ, બજેટની મર્યાદા, અને લેબ ટેસ્ટિંગનો ખર્ચ.

સુધારણા: સરકારે દર 15 દિવસે ચકાસણી ફરજિયાત કરવી જોઈએ અને મોબાઇલ ટેસ્ટિંગ વેનનો ઉપયોગ વધારવો જોઈએ.

તમે શું કરી શકો?

સલામત કેરીનો આનંદ લેવા માટે થોડી સાવચેતી જરૂરી છે.

ઓળખો: કેલ્શિયમ કાર્બાઇડથી પકવેલી કેરી અસમાન પીળી, રસાયણની ગંધવાળી, અને ઝડપથી બગડે છે.

સાવચેતી: કેરીને સારી રીતે ધોઈને, છાલ ઉતારીને ખાઓ.

ફરિયાદ કરો: જો તમને શંકા હોય, તો ફૂડ સેફ્ટી ડિપાર્ટમેન્ટ અથવા મહાનગરપાલિકાને જાણ કરો.

જાગૃતિ ફેલાવો: તમારા મિત્રો અને પરિવારને આ વિશે જણાવો.

નિષ્કર્ષ

કેરી એ ગુજરાતની શાન છે, પણ તેની મીઠાશ સલામત હોવી જોઈએ. કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ જેવા ઝેરી રસાયણોનો ઉપયોગ રોકવા માટે આપણે સૌ જાગૃત થવું જોઈએ. સરકારે જાગૃતિ ઝુંબેશ અને નિયમિત ચકાસણી દ્વારા આ સમસ્યાને હલ કરવી જોઈએ, અને આપણે ગ્રાહકો તરીકે ફરિયાદ કરીને સલામત ખોરાકનો અધિકાર મેળવવો જોઈએ. 

ચાલો, આ સીઝનમાં ફક્ત સલામત અને કુદરતી રીતે પાકેલી કેરીનો આનંદ માણીએ!

આ બ્લોગ શેર કરો અને જાગૃતિ ફેલાવો!