રોજા અને તેના તબીબી ફાયદા:

રોજા અને તેના તબીબી ફાયદા

પીર સૈયદ ઈશાકમિયાં અલઅબ્બાસી અલહાશિમીખનકાહ-એ-આલિયા નકશબંદીયા-ચિશ્તિયા-સાબિરીયા-અશરફીયા 

وَاَنۡ تَصُوۡمُوۡا خَیۡرٌ لَّکُمۡ اِنۡ کُنۡتُمۡ تَعۡلَمُوۡنَ۔ (البقرۃ:۱۸۵)

અને અને જો તમારી પાસે જ્ઞાન હોય તો તમારા રોજા તમારા માટે વધુ સારા છે. (સૂર:અલબકરા184)

અબુ હુરૈરાહ રદીયલ્લાહુ અન્હુથી બયાન કરવામાં આવ્યું છે કે પયગંબરે ﷺ એ ફરમાવ્યું :"દરેક વસ્તુની પોતાની જકાત હોય છે અને શરીરની જકાત રોજા છે.”

(સુનાન ઇબ્ને માજા, રોજાનું પુસ્તક, રોજા પર પ્રકરણ, શરીર

પર જકાત)

પયગંબર "ﷺ"ના શાસનકાળમાં રોજાને ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યા હતા અને રોજાને ઇસ્લામનો ત્રીજો સ્તંભ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે તે સમયે દુન્યવી વિજ્ઞાન અને માનવ બુદ્ધિ અને ચેતના એ હકીકતથી સંપૂર્ણપણે અજાણ હતા કે રોજાના ભૌતિક ફાયદાઓ પર વૈજ્ઞાનિક સંશોધન કરી શકાય છે.

પવિત્ર કુરાનનું નિવેદન છે કે રોજા એ માણસ માટે ફાયદાકારક વસ્તુ છે એ સર્વશક્તિમાન અલ્લાહના અસ્તિત્વ અને અલ્લાહ તરફથી કુરાનના સાક્ષાત્કારની ચોક્કસ દલીલ છે.

રોજા એ નિઃશંકપણે એક પવિત્ર ઉપાસના અને ધાર્મિક સ્વતંત્રતા છે અને તેનું વળતર સર્વશક્તિમાન અલ્લાહ તરફથી છે, પરંતુ રોજા એ માત્ર ધાર્મિક ફરજ નથી પરંતુ તે રોજા કરનારને શારીરિક અને આધ્યાત્મિક લાભ પણ આપે છે. રોજામાં ખાસ કરીને માણસ માટે એક મહાન વ્યવહારિક શાણપણ છે, જે અલ્લાહ સર્વશક્તિમાને તેના બંદાઓને ભેટ તરીકે આપ્યું છે અને તે શાણપણ રોજામાં લાગુ પડે છે જેમાં માણસ માટે ભૌતિક અને આધ્યાત્મિક લાભો છે.

રોજા એ ઘણા પ્રકારના રોગોથી છુટકારો મેળવવાનું એક સાધન છે આજના સંશોધનો દર્શાવે છે કે વૃદ્ધાવસ્થા દેખીતી રીતે માનવ શરીરમાં વધુ પડતા પદાર્થોના સંચયને કારણે થાય છે અને તે બીમારી અથવા મૃત્યુનું કારણ બને છે. જો કે, આમાં કોઈ શંકા નથી કે શરીરમાં વધારાના પદાર્થો જમા થવાથી થાક અને નબળાઈ આવે છે અને આ માટે રોજા ઉપયોગી છે. રમઝાનમાં નિશ્ચિતપણે થોડો થાક લાગે છે પરંતુ રમઝાન બાદ શરીરમાં નવી તાકાત અને તાજગીનો અનુભવ થવા લાગે છે.

ઇઝરાયેલમાં રોજા પર સંશોધન કરવામાં આવ્યું હતું અને તેમનો હેતુ એ સાબિત કરવાનો હતો કે મુસ્લિમો માટે રોજા કરવાની આ રીત તેમના માટે હાનિકારક છે અને બાળકો અને પુખ્ત વયના લોકોને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે. તેથી એક ઊંડું સંશોધન કરવામાં આવ્યું, એક મોટી ટીમે તેના પર કામ કર્યું અને એવું પણ જોવામાં આવ્યું કે રોજાના દિવસોમાં કેટલાક લોકો પહેલા કરતાં વધુ ખાય છે અને વધુ પડતું ખાવાથી અને દિવસના મધ્યમાં રહેવાના પરિણામે, તેમને એટલું નુકસાન થઈ શકે છે કે તેઓ પછીથી સાજા થઈ શકતા નથી. સંશોધનનું જે પરિણામ આવ્યું તે તેમને આશ્ચર્યચકિત કરનારું નીકળ્યું અને તેઓ જે શોધી રહ્યા હતા તેના બદલે વિપરીત પરિણામ આવ્યું.તેઓ કહેવા માટે મજબૂર થયા કે જે સંશોધન કરવામાં આવ્યું છે તેના પરિણામે, વ્યક્તિ રમઝાન મહિના પછી સારી તંદુરસ્તી સાથે બહાર આવે છે.તે નબળો થઈને બહાર આવતો નથી

રોજાના દરેક પાસાનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. કોલેસ્ટ્રોલના સ્તરનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. મેટાબોલિક રેશિયોનું મૂલ્યાંકન સંતુલનની દ્રષ્ટિએ કરવામાં આવ્યું હતું. એટલે કે સંપૂર્ણ મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું અને પરિણામ આ છે. તો પયગમ્બર ﷺ ચૌદસો વર્ષ પહેલાં આ વાત કહી હતી અને જુઓ કેટલી સાચી અને સ્વસ્થતાપૂર્વક વાત કહી હતી કે “રોજા રાખતા રહો સ્વાસ્થ્ય સુધરી જશે.”

રોજા કરવાથી આપણા શરીરની અંદરની સફાઈ થાય છે, બ્લડપ્રેશર અને શુગરને કંટ્રોલ કરવામાં મદદ મળે છે અને રોજા થી શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલ લેવલને સંતુલિત કરવામાં મદદ મળે છે અને આમ પેટ, લીવર, કીડનીની અનેક સમસ્યાઓથી છુટકારો મળે છે.જેના કારણે આપણું શરીર સ્વાસ્થ્ય અને તંદુરસ્તી તરફ પાછું ફરે છે અને શારીરિક પ્રણાલીમાં સુધારાની સાથે સાથે રોજા કરવાથી રોગમુક્ત પણ થાય છે. કેટલાક નિષ્ણાતોના સંશોધન અહેવાલો અનુસાર, રોજાના કેટલાક તબીબી ફાયદાઓ નીચે ટૂંકમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. જે સાબિતી છે કે રોજા એ દીર્ધાયુષ્યની ચાવી છે.

સ્મરણશક્તિમાં વધારો:

 કિંગ્સ કોલેજ લંડનના મનોચિકિત્સા સંસ્થાન સાયકિયાટ્રી, સાયકોલોજી અને ન્યુરોસાયન્સના નવા અભ્યાસ મુજબ, રોજા મગજની શક્તિ વધારવાની સાથે યાદશક્તિમાં સુધારો કરે છે અને નવા ‘હિપ્પોકેમ્પલ’ ન્યુરોન્સ બનાવે છે જે ન્યુરોલોજીકલ રોગો સામે રક્ષણ કરવામાં મદદ કરે છે આ ઉપરાંત, ડિમેન્શિયા અને અલ્ઝાઈમર જેવા ખતરનાક રોગોને રોકવામાં પણ રોજા ખૂબ જ ઉપયોગી છે.

રોજા અને રુધિરાભિસરણ તંત્ર:

તુર્કીના જાણીતા વિદ્વાન ડો. હલુક નૂર રુધિરાભિસરણ તંત્ર પર રોજાની ફાયદાકારક અસરો વિશે કહે છે કે રોજાની સૌથી મહત્વપૂર્ણ અસર એ છે કે રક્તવાહિનીઓની નબળાઇ અને ઘસારા માટેનું એક સૌથી મહત્વપૂર્ણ કારણ એ છે કે લોહીમાં બાકી રહેલા પદાર્થોને સંપૂર્ણપણે ઓગળવામાં અસમર્થતા છે. બીજી તરફ, રોજામાં, ખાસ કરીને રોજાના સમય સુધીમાં, લોહીમાંના તમામ પોષક તત્વો ઓગળી જાય છે. તેમાંથી કંઈપણ બાકી રહેતું નથી આમ, રક્ત વાહિનીઓની દિવાલો પર ચરબી અથવા અન્ય પદાર્થો એકઠા થતા નથી. અને ધમનીઓ સંકોચવાથી સુરક્ષિત રહે છે, જેમ કે વર્તમાન સમયના સૌથી ખતરનાક રોગોથી બચવાનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ, જેમાં ધમનીની દિવાલોની કઠિનતા સૌથી અગ્રણી છે, તેનાથી બચવાનો ઉપાય રોજા છે.

 શરીરની ઝેરી ચરબીમાં ઘટાડો :

યુનિવર્સિટી ઓફ સિડનીના અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે જે લોકોનું વજન વધારે છે અથવા મેદસ્વી છે તેઓ રમઝાન દરમિયાન શરીરની ચરબીમાં ઘટાડો અનુભવે છે. જેમ ફેટી લિવર ડાયાબિટીસનું જોખમ વધારે છે, તેવી જ રીતે માંસપેશીઓ અને સ્વાદુપિંડમાં ચરબી કેન્સર જેવી બીમારીઓનું કારણ બની શકે છે. જો કે, આખો દિવસ રોજા કરવાથી શરીરની ઝેરી ચરબી ઓછી થાય છે અને વ્યક્તિ સ્વસ્થ રહે છે, કારણ કે રોજા ચયાપચયને વેગ આપે છે, ભૂખને સંતુલિત કરે છે અને હોર્મોન્સને સંતુલિત કરે છે, જેઓ વજન ઘટાડવા માંગે છે તેમના માટે રોજા ખાસ કરીને ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે.

રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં સુધારો કરે છે અને ગાંઠોને અટકાવે છે :

યુનિવર્સિટી ઓફ સધર્ન કેલિફોર્નિયાના પ્રોફેસર વોલ્ટર લોન્ગો કહે છે કે રોજા કરવાથી IGF 1 નું સ્તર ઘટે છે અને શરીર રિપેર મોડમાં જાય છે અને ઘણા રિપેર જનીનો શરીરમાં સક્રિય થાય છે.આ ઉપરાંત, સતત ત્રણ દિવસ રોજા કરવાથી શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ સંપૂર્ણપણે નવી થઈ શકે છે કારણ કે રોજા શરીરને નવા શ્વેત રક્તકણો બનાવવામાં મદદ કરે છે.

વધુમાં, લાંબા સમય સુધી રોજા દરમિયાન, શરીરમાં PKA નામના એન્ઝાઇમનો અભાવ હોય છે, જે વૃદ્ધત્વ અથવા કેન્સરગ્રસ્ત ગાંઠોના વિકાસનું કારણ બનેલા હોર્મોન સાથે સંબંધિત છે, જ્યારે PKA જનીન બટન બંધ હોય ત્યારે જ સ્ટેમ સેલ પુનર્જીવનનો તબક્કો શરૂ કરી શકે છે. મૂળભૂત રીતે, રોજા રિસાયક્લિંગ પ્રક્રિયાને શરૂ કરવા અને સમગ્ર રોગપ્રતિકારક તંત્રને સુધારવા અને તેને ફરીથી નવી બનાવવા માટે સ્ટેમ સેલ્સને ઓકે સિગ્નલ મોકલે છે.

સારા સમાચાર એ છે કે રોજા દરમિયાન, શરીર રોગપ્રતિકારક તંત્રના હાનિકારક અને નિષ્ક્રિય ભાગોથી પણ છુટકારો મેળવે છે.

હૃદયરોગ, કેન્સર અને ડાયાબિટીસથી બચાવે છે :

રોજા તમને હૃદયની બીમારીઓ અને કેન્સર અને ઘણી નાની-મોટી બીમારીઓથી પણ બચાવે છે. આ સિવાય પાચનતંત્રમાં ઘણો સુધારો થાય છે અને શરીરમાં મેટાબોલિઝમની પ્રક્રિયા પણ સુધરે છે.

શિકાગોની ઇલિનોઇસ યુનિવર્સિટીના ડો. ક્રિસ્ટા વેરાડીએ બે પ્રકારના મેદસ્વી દર્દીઓ પર એક પછી એક દિવસના રોજાના સૂત્રને અનુસર્યું અને તેની અસરો વર્ણવી કે જો તમે તમારા રોજાના દિવસોને વળગી રહેશો, તો તમને હૃદયના રોગોનું જોખમ નથી. જો કે, તેણીએ ધ્યાન દોર્યું કે સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ સાવચેત રહેવું જોઈએ અને મધ્યમ માર્ગ એ શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે, પછી ભલે ખાવામાં હોય કે રોજામાં.

યુનિવર્સિટી ઓફ સધર્ન કેલિફોર્નિયાના નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, જો તમે મહિનામાં પાંચ વખત ભૂ્ખ્યા રહેવાની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાઓ છો તો અથવા ખોરાકમાં કેલરીની માત્રાને અડધી કરી દો છો, તો તે કેન્સર, ડાયાબિટીસ અને અન્ય રોગોનું જોખમ ઘટાડી શકે છે. નિષ્ણાતોએ ત્રણ મહિના સુધી આ કાર્યક્રમને અનુસર્યા પછી સ્વયંસેવકોનું મૂલ્યાંકન કર્યું, અને તેમનામાં હૃદય રોગ, કેન્સર અને વૃદ્ધત્વની અસરો ઓછી જોવા મળી. નિષ્ણાતો માને છે કે આનું કારણ એ છે કે પાચન તંત્રને આરામ કરવાથી, શરીરમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો થાય છે જે ઘણા રોગો સામે રક્ષણ આપે છે (DAWN News, VOA, BBC Urdu News)

રોજા અને ઓટોફેજી:

ઓટોફેજી એ મૂળ ગ્રીક શબ્દ ઓટો એટલે કે સ્વ અને ફેજી એટલે કે ખાવું છે. તેનો શાબ્દિક અર્થ સ્વને-ખાવું અથવા પોતાને ખાવાની ક્રિયા છે. તે આપણા શરીરની કુદરતી સ્વ-રક્ષણ પ્રણાલી છે. જે શરીરની આંતરિક સફાઈ અને રિસાયક્લિંગ પ્રક્રિયા છે. જાપાની જીવવિજ્ઞાની ડૉ. યોશિનોરી ઓહસુમીએ 1988માં ઓટોફેજીની થિયરી શોધી કાઢી હતી અને વર્ષોની અથાક મહેનત પછી, ઓટોફેજીની થિયરી સાબિત કરવા બદલ તેમને 2016માં મેડિસિનનું નોબેલ પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યું હતું.

આ સંશોધનનો સારાંશ એ છે કે જ્યારે વ્યક્તિ ઓછામાં ઓછા બાર કલાક કે તેથી વધુ સમય માટે રોજા કરે છે ત્યારે શરીરના કોષોમાં રહસ્યમય ફેરફારો થવા લાગે છે. જ્યારે આ કોષોને બહારથી ખોરાક મળતો નથી, ત્યારે તેઓ પોતે એવા કોષોને ખાવાનું શરૂ કરે છે, જે સડેલા, ક્ષતિગ્રસ્ત અને સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી હોય છે. એટલે કે, માનવ કોષ પ્રણાલીના સક્રિય થવાના કિસ્સામાં, જૂના અને બિનજરૂરી કોષો દૂર થાય છે અને નવા કોષો ઉત્પન્ન થાય છે જે જીવનની પ્રક્રિયાને ચાલુ રાખવામાં મદદરૂપ થાય છે.તેને સામાન્ય ભાષામાં સેલ્ફ-ઇટિંગ અને વૈજ્ઞાનિક પરિભાષામાં ઓટોફેજી કહેવામાં આવે છે.

આજે આધુનિક ચિકિત્સા વિજ્ઞાન ચૌદસો વર્ષ પછી આ હકીકત અને રહસ્યથી પરિચિત થઈ રહ્યું છે, સામાન્ય અવલોકનમાં એવું જાણવા મળ્યું છે કે જો રોજા તબીબી રીતે યોગ્ય રીતે કરવામાં આવે તો વ્યક્તિને માત્ર ત્રીસ દિવસમાં આરોગ્યની સંપત્તિ મળે છે.

તેથી, આપણે આપણા શરીરના તમામ અંગોને સારા કાર્યોમાં સમર્પિત કરવા જોઈએ અને પુષ્કળ પ્રમાણમાં બંદગી અને નવાફિલ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. પવિત્ર કુરાનના પઠનની સાથે સાથે, આપણે આપણી જીભને ઇસ્તિગફાર(પાપોનું પ્રાયશ્ચિત), દુરૂદ અને અન્ય સવાબ-પુન્યના કામોમાં વ્યસ્ત રાખવી જોઈએ અને આપણો ખાલી સમય દીનની સેવામાં વિતાવવો જોઈએ, કારણ કે આ મહિનો જે સૈયદ અલ-શહૂરનો છે બધા મહિનાઓનો આગેવાન છે અને તેની એક રાત હજાર રાત્રિઓ કરતાં શ્રેષ્ઠ છે અને તે આધ્યાત્મિકતાની વસંત છે. તેથી, આપણે અલ્લાહ સર્વશક્તિમાન પાસે દુઆક રીએ છીએ કે અમને રમઝાનની વાસ્તવિક આધ્યાત્મિક અને ભૌતિક બરકતોનો લાભ લેવાની તૌફીક આપે આમીન.